Vraag het Marion (4) – De onderzoeksmissie naar Wuhan

 

I never saw no miracle of science

That didn’t go from a blessing to a curse

If I ever lose my faith in you, Sting.

 

Ambition makes you look pretty ugly

Kicking, squealing Gucci little piggy

Paranoid Android, Radiohead.

 

In de voorgaande delen van dit vierluik heb ik besproken welke effecten de pandemie van het SARS-CoV-2-virus op onze maatschappij had en nog steeds heeft (1). Onze vrijheden werden beknot en onze grondwettelijke rechten werden rücksichtslos afgepakt. Sinds het in werking treden van de spoedwet op 1 december 2020 wordt Nederland per decreet geregeerd. Een drietal mensen, te weten Mark Rutte, Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus bepalen nu als drie-eenheid wat er in Nederland gebeurt. Het zijn nota bene drie politici uit een demissionair kabinet, als direct gevolg van een van de grootste schandalen in de Nederlandse politieke geschiedenis. De politieke boterbabbelaars van de Eerste en Tweede Kamer, goed geklede jaknikkers zonder politieke kleur of karakter, stonden er apathisch bij, keken toe en deden niets. Het enige waar zij in overtuiging voor tekenden is de ontbinding van onze democratie.

Zijne Zelfingenomenheid, Zijne Hooghartigheid en Zijne IJdelheid worden daarbij ondersteund door het Outbreak Management Team. De leden van deze dubieuze club ‘wetenschappers’ zijn doof en blind voor elke vorm van kritiek, en lieten en laten zich al evenmin iets gelegen liggen aan de enorme sociaal-maatschappelijke schade en het grote leed die hun pseudowetenschappelijke adviezen veroorzaakt hebben. Die adviezen staan tegenwoordig bekend onder de naam ‘scientism’. Het staat voor alles dat er uitziet als wetenschap, maar ruikt en smaakt naar kwakzalverij. En dat bleek het ook te zijn.

Daarmee werd de grote kennis en kunde van ervaren mensen zoals onder andere Martin Kulldorf, John Ioannidis, Jay Bhattacharya en Sunetra Gupta achteloos ter zijde geschoven (2,3). Liever baseerden de Drie Haagse Hoogheden hun beleid op de hersenspinsels van een raaskallende ex-consultant, die in zijn enthousiasme al dansend met de sloophamer in de rondte zwaaide, niet in het minst gehinderd door enige ervaring, kennis of kunde. De gevolgen liegen er niet om, en zullen ons nog jaren herinneren aan de volstrekte waanzin die in de afgelopen anderhalf jaar over ons is uitgestort.

Gezamenlijk zijn zij verantwoordelijk voor het razendsnel ontstaan van een maatschappij met sterk totalitaire trekken, een ontwikkeling die nog steeds onverminderd doorgaat. Het laatste dieptepunt is de vaccinatieterreur zoals die met name door Hugo de Jonge wordt gepraktiseerd, zonder dat deze nog enig doel dient in het bestrijden van COVID-19 (4,5). Zelfs kinderen, die volstrekt niets te vrezen hebben van het SARS-CoV-2-virus, moeten nu geofferd worden op het altaar van de modellen van modelleur Jacco Wallinga van het RIVM. Modellen die al vele malen hebben laten zien gespeend te zijn van zelfs maar de minste realiteitszin (6,7,8). Het is het gelijk van Hannah Ahrend: de nieuwe totalitaire staat wordt in de steigers gezet door saaie maar levensgevaarlijke technocraten, ongehinderd door enig moreel besef.

In deel twee heb ik besproken hoe Alina Chan en een onderzoeksgroep genaamd DRASTIC de mogelijkheid van een lableak uit het Wuhan Institute of Virology (WIV) nieuw leven inbliezen. Dit nadat deze hypothese in een tweetal artikelen in the Lancet en in Nature Medicine effectief de kop was ingedrukt. Het artikel in The Lancet werd geschreven door een klein aantal wetenschappers en enkele bestuurders van de machtige liefdadigheidsinstelling The Welcome Trust. Mensen die na dit artikel de lab-leak hypothese alsnog ter sprake durfden te brengen werden onmiddellijk als complotdenkers weggezet, om zo de zoönose als dominante theorie prominent in de pseudowetenschappelijke etalage te zetten. Aanvankelijk was deze strategie erg succcesvol, maar inmiddels is de wind voor Daszak en kompanen gedraaid (9,28,30,31).

Het bijzondere aan DRASTIC is dat het om een team van deels anonieme onderzoekers gaat, aangevoerd door een enigmatische figuur wiens identiteit niet bekend is, met de veelzeggende naam The Seeker. Hij en zijn onderzoeksteam speelden een allesbepalende rol in het blootleggen van informatie over de origine van het SARS-CoV-2-virus, cruciale informatie die tot dan toe verborgen was gebleven, en waarschijnlijk ook verborgen zou zijn gebleven (10).

In het derde deel besprak ik de rol en de belangen van de hoofdpersonen bij de poging om de lab-leak hypothese in diskrediet te brengen (11). Steeds weer duiken daarbij dezelfde namen op, waaronder die van Peter Daszak en Marion Koopmans. Het waren ook deze twee die deelnamen aan de door de WHO afgevaardigde onderzoeksmissie naar Wuhan in maart 2021. Tot op de dag van vandaag wordt de rol van Koopmans in het hele gebeuren in de Nederlandse mainstream media doodgezwegen en wordt haar geen enkele kritische vraag gesteld.

In dit vierde deel pak ik de draad weer op in januari 2020.

Op 18 januari 2020 sprak Tedros als directeur-generaal van de WHO met president Xi-Jinping van China over een onder auspiciën van de WHO uit te voeren onderzoek in Wuhan. Vervolgens bezocht in maart 2020 een klein team van internationale experts China om zich op de hoogte te stellen van de klinische aspecten van COVID-19, de epidemiologische situatie in China en de strategie van China om de verdere verspreiding van het SARS-CoV-2-virus te voorkomen (12).

Op dat moment werd de vraag over wat de origine van het virus was nog niet gesteld. Die vraag werd pas actueel toen Donald Trump in april 2020 stelde dat het virus waarschijnlijk ontsnapt was uit een laboratorium in Wuhan, en het de naam Kung-Flu gaf. Prompt reageerden de machthebbers in Beijing met de beschuldiging dat de Amerikanen verantwoordelijk waren voor de uitbraak. Het virus zou overgebracht zou zijn door Amerikaanse militairen tijdens de Military Games in Wuhan in oktober 2019. Dat lijkt op voorhand niet erg waarschijnlijk aangezien verschillende atleten uit diverse landen naderhand vertelden dat zij tijdens de Games ziek werden. Ook verklaarden zij dat er een onwerkelijk sfeer heerste tijdens deze Spelen en Wuhan op hen de indruk maakte van een spookstad (13). Satellietbeelden geanalyseerd door wetenschappers van de Harvard Medical School lieten aan het begin van de herfst 2019 al een forse toename van verkeer rondom de belangrijkste ziekenhuizen in Wuhan zien. Tevens namen op dat moment internet searches naar woorden als diarree en hoesten fors toe (41). Later werd duidelijk dat het virus vermoedelijk al in september of oktober 2019 circuleerde in Wuhan (20).

Het was Australië dat als eerste land de internationale gemeenschap opriep tot een onafhankelijk onderzoek naar de origine van het SARS-CoV-2 virus. Beijing reageerde furieus, en stelde prompt beperkingen aan de invoer van Australische wijn. In de hoop alsnog een compromis te bereiken stelden verschillende Europese landen een resolutie op om deze in stemming te brengen in the World Health Assembly, het orgaan van de WHO dat hierover beslist. Om onderzoek in een land dat lid is van de WHO te kunnen uitvoeren is toestemming van dat land een vereiste. En dus moest er met Beijing onderhandeld worden over de voorwaarden waaronder China de resolutie goed zou keuren. Volgens Amerikaanse officials zouden de Chinezen er bij andere lidstaten van de WHO op aangedrongen hebben de resolutie te blokkeren dan wel op zijn minst het in stemming brengen uit te stellen. Zoals één van de officials het verwoordde; “er moest over elke komma van de resolutie onderhandeld worden”.

De resolutie die uiteindelijk in mei 2020 werd aangenomen gaf geen indicatie voor het tijdstip dat het onderzoek naar de origine van het virus in China zou worden verricht. De manier waarop de resolutie tot stand kwam was ongebruikelijk en verliep niet via de normale procedures. Sommige lidstaten wilden zo snel mogelijk een onderzoek, maar dit zou door China zijn geweigerd. En met het verstrijken van de tijd, zo waarschuwden vele wetenschappers, werd de kans om de origine van het SARS-CoV-2 virus te achterhalen steeds kleiner (14).

In juli 2020 reisden twee officials van de WHO naar China om verder te onderhandelen over de voorwaarden van de missie. Uiteindelijk werd een overeenkomst gesloten tussen China en de WHO, die vastgelegd werd in een document, zoals op de website van de WHO terug te vinden is (16). Deze werd uiteindelijk pas in november 2020 gepubliceerd, en de manier waarop deze overeenkomst tot stand was gekomen was weinig transparant voor de overige WHO-lidstaten.

Vanaf het begin was duidelijk dat China bepaalde welke internationale experts deel mochten nemen aan de missie en wat het onderzoeksteam te zien zou krijgen. Zo werd in de overeenkomst vastgelegd dat zowel de WHO als China moesten instemmen met de leden van het internationale onderzoeksteam. Per saldo betekent dat dat China een veto uit kon spreken over de deelnemers aan de missie.

Blijkbaar konden zowel Peter Daszak als ook Marion Koopmans rekenen op de goedkeuring van China. Dat Daszak zich al in maart 2020 resoluut had uitgesproken tegen de mogelijk van een lab-leak in The Lancet en deze als complottheorie afdeed, zal China niet onwelgevallig zijn geweest. Echter, ook Bart Haagmans uit de onderzoeksgroep van Koopmans, tekende de verklaring die door Daszak was georganiseerd. Of dit voor het regime in Beijing een rol heeft gespeeld bij het accepteren van Koopmans als deelnemer van de onderzoeksmissie blijft de vraag. In ieder geval was ze geen onbekende voor China, aangezien ze in juni 2007 als adviseur optrad voor de Chinese Centers for Disease Control, zoals op haar LinkedIn account te lezen staat. Overigens, wat betreft het Chinese deel van de onderzoeksmissie had de WHO geen inspraak over welke mensen deel zouden nemen, dit werd door Beijing bepaald.

Een ander belangrijk punt is dat er ook in deze overeenkomst geen specifiek tijdstip voor de onderzoeksmissie werd vastgelegd. Het onderzoek zou verricht worden op een ‘geschikt moment’, met andere woorden: op het moment dat Beijing dat uitkwam.

Een andere voorwaarde die China stelde was dat het onderzoek voort zou bouwen op de al bekende wetenschappelijke gegevens zoals die door Chinese onderzoekers verzameld en geanalyseerd waren, en door de Chinese autoriteiten ter beschikking van het onderzoeksteam werden gesteld. Met andere woorden, het was niet de bedoeling dat het internationale onderzoeksteam in de gelegenheid zou worden gesteld zelf onderzoek te doen. Marion Koopmans vond dat niet bijster problematisch: ze prees de Chinese wetenschappers voor het uitgebreide onderzoek dat zij al hadden verricht. De tijd van het onderzoeksteam was volgens haar beperkt, en men kon in een later stadium alsnog proberen de ruwe data boven water te krijgen (17). Echter, bij het verlaten van Wuhan was er nog geen overeenkomst over het door China ter beschikking stellen van de ruwe data. Tot op de dag van vandaag is dat niet gebeurd.

Verder staat in de overeenkomst tussen China en de WHO drie keer expliciet benoemd dat het onderzoek gericht zou moeten zijn op het identificeren van de zoönotische oorsprong van het virus. Geen enkele keer wordt een lab-leak benoemd als optie die onderzocht zou moeten worden. Het was blijkbaar geen doel van de missie, en forensische experts die dergelijk onderzoek uit zouden kunnen voeren ontbraken in het onderzoeksteam (18).

Uiteindelijk reisde in januari 2021, bijna een jaar nadat Tedros met Xi Jinping sprak, een team van tien wetenschappers en vijf experts van de WHO af naar Wuhan, om daar de oorsprong van het SARS-CoV-2-virus te onderzoeken. Onder hen Marion Koopmans en Peter Daszak, twee van de hoofdrolspelers uit deel drie van dit vierluik. De VS hadden vier mensen voorgedragen voor deelname aan de missie, maar alleen Peter Daszak werd gekozen.

Opnieuw werd de missie vertraagd. Hoewel twee leden van het team al op 5 januari 2021 aan hun reis naar Wuhan begonnen, konden ze hun reis halverwege niet vervolgen. Een van de leden reisde terug naar huis, de andere wachtte in een hotel op verdere instructies. Het vertrek van de acht andere leden werd vooralsnog geannuleerd. Er zouden problemen zijn met de visa van sommige deelnemers, en daarom was vanuit Beijing nog geen toestemming voor de missie gegeven. De aankomst van het team werd naar 14 januari 2021 verplaatst (14).

Toen het gehele team uiteindelijk op weg was, weigerden Chinese officials twee van de tien wetenschappers op de vlucht van Singapore naar Wuhan, omdat zij positief testten op IgM antilichamen tegen het SARS-CoV-2 virus, ondanks dat de RT-PCR van beiden meermaals negatief was (14,17,18). Eenmaal in Wuhan aangekomen werden de dertien leden van het WHO-team toegevoegd aan een team van zeventien Chinese wetenschappers om samen met hen het onderzoek naar de origine van het virus uit te voeren.

Het onderzoeksteam zat de eerste twee weken van de één maand durende onderzoeksmissie in quarantaine in het hotel. In deze periode hielden ze dagelijks videoconferenties met de Chinese wetenschappers. In deze videoconferenties presenteerden de Chinezen de door hen uitgevoerde analyses, vitale informatie die zij echter volgens sommige wetenschappers gemakkelijk voor aanvang van de missie hadden kunnen delen.

Na de twee weken quarantaine begon het internationale team aan de face-to-face gesprekken met de Chinese collega’s. Verder volgden excursies naar lokaties waarvan werd verondersteld dat ze een belangrijke rol hadden gespeeld bij de uitbraak van het SARS-CoV-2- virus. Buiten deze officiële ontmoetingen met de Chinese wetenschappers was het de leden van het internationale team niet toegestaan om informeel met de Chinese collega’s te spreken. Ook werden ze, met als officiële reden noodzakelijke quarantaineregels, het grootste deel van de tijd ondergebracht in een ander deel van het hotel dan de Chinese collega’s. Verder werd het hen niet toegestaan om samen met de Chinese deelnemers te eten, volgens een van de leden van het onderzoeksteam over het algemeen een zeer waardevol en informatief deel van dergelijke missies. Bovendien werden de officiële gesprekken en excursies altijd vergezeld van meerdere Chinese officials die niet tot het wetenschappelijke deel van het Chinese team behoorden.

Al snel bleek dat de missie door de machthebbers in Beijing gebruikt werd om te laten zien dat zij snel en effectief gehandeld hadden bij het onder controle brengen van de uitbraak. Sinds het begin van de uitbraak heeft China alles op alles gezet om de wereld van deze boodschap te overtuigen (33,34,36). Op de eerste dag van de excursies bezocht het team een lokaal ziekenhuis om daar een arts te ontmoeten die door de Chinezen werd geëtaleerd als zijnde de eerste arts die alarm had geslagen over de uitbraak. De oogarts Li Wenliang, die in werkelijkheid als eerste zijn collega’s wilde waarschuwen voor een mogelijke uitbraak van een op SARS gelijkend ziektebeeld en daarvoor bestraft werd door het Chinese regime, bleef buiten beeld (38). De volgende dag woonde het team een tentoonstelling bij waar de snelle en beslissende overwinning van de Chinese autoriteiten op het het SARS-CoV-2 virus werd herdacht, bedoeld als eerbetoon aan president Xi Jinping. De derde dag bezocht het team de bewuste markt in Wuhan en een andere markt om de opslagfaciliteiten voor diepgevroren voedsel te bekijken, een route van besmetting die door China naar voren werd gebracht, hoewel vele internationale experts dit als uiterst onwaarschijnlijk beschouwen.

Volgens enkele teamleden hadden deze bezoekjes als politiek doel om wederzijds vertrouwen te kweken tussen het internationale onderzoeksteam en de Chinese autoriteiten. Tussen de excursies door zouden er volgens de teamleden ‘waardevolle gesprekken’ zijn gevoerd, en zouden de Chinese wetenschappers intensief zijn bevraagd over de door hen aangeleverde informatie. Verder mochten de teamleden naar eigen zeggen elke lokatie bezoeken die ze wilden bezoeken, inclusief drie laboratoria, en zouden ze in de gelegenheid zijn gesteld om meer informatie te beoordelen dan China in het gehele jaar ervoor had vrijgegeven. Volgens China hadden de Chinese autoriteiten informatie ter beschikking gesteld van het team, verzameld door meer dan 1000 Chinese experts, die sinds juli 2020 meer dan 76.000 medische statussen onderzocht hadden, afkomstig van meer dan 200 medische instellingen. Bij dit onderzoek zouden 92 patiënten zijn geïdentificeerd die mogelijk COVID-19 hadden, maar alle 92 zouden negatief zijn getest op antilichamen tegen het SARS-CoV-2 virus. Het onderzoek op antilichamen was echter pas kort voor de aankomst van het onderzoeksteam in Wuhan uitgevoerd, en het was daarom mogelijk dat die niet meer detecteerbaar waren. Verder stelden de Chinese autoriteiten alleen de analyses ter beschikking zoals zij die hadden verricht en niet de ruwe data van de 92 patiënten.

Het aantal van 92 patiënten wekte grote verbazing bij het onderzoeksteam: in de provincie Hubei waarin Wuhan gelegen is, een gebied met meer dan 60 miljoen inwoners, zouden klachten als persisterend hoesten en koorts alleen al op basis van andere aandoeningen veel vaker voor moeten komen. Het team wilde dan ook van hun Chinese collega’s weten wat de selectiecriteria waren waarmee deze 92 patiënten geïdentificeerd waren, en waren van mening dat met andere selectiecriteria wellicht veel meer patiënten gevonden konden worden. De internationale experts deden dan ook een dringend verzoek om de ruwe data van de 76.000 patiënten die onderzocht waren ter beschikking van het team te stellen. Dat werd door de Chinezen geweigerd (14). Ook weigerden de Chinese autoriteiten de inzage in de ruwe data van de eerste 174 patiënten met COVID-19 (17). Volgens Marion Koopmans was dat niet onoverkomelijk, omdat tijdens de missie duidelijk werd dat het virus al voor december 2019 in Wuhan circuleerde. Wel kwamen de Chinezen met gegevens die zouden suggereren dat de pandemie in een ander land dan China zou zijn begonnen en dat de WHO onderzoek hiernaar zou moeten doen. Volgens een van de teamleden liepen de emoties tijdens de discussies soms hoog op. Zoals zij het formuleerde: “I am a scientist and I trust data… I don’t trust what anyone tells me.”

De spanningen liepen verder op na een presentatie door de bloedbank van Wuhan. De internationale wetenschappers verzochten onderzoek te doen naar antilichamen op het SARS-CoV-2 virus op samples van de bloedbank van voor december 2019, omdat daarmee aangetoond zou kunnen worden dat het virus al voor december 2019 circuleerde in Wuhan. Volgens het Chinese team was dat niet mogelijk omdat wet- en regelgeving op het gebied van de privacy dat niet toe zou staan. Dergelijke wet- en regelgeving bestaat vanzelfsprekend ook in andere landen, maar in noodgevallen kan geanonimiseerd onderzoek worden verricht zoals dat ook bij de bloedbank in Nederland wordt gedaan. Het is ironisch dat China zich in dit opzicht iets gelegen zou laten liggen aan wet- en regelgeving waar het de privacy van haar burgers betreft, al was het maar omdat het zich in vele andere situaties niets aantrekt van welke vorm van mensenrechten dan ook.

Vanzelfsprekend werd ook het WiV door het onderzoeksteam bezocht, maar het bezoek duurde slechts drie uur. Het team kreeg presentaties te zien van het onderzoek dat in het instituut wordt verricht, over de veiligheidsprocedures en onderzoek naar de gezondheid van de staf ten tijde van de uitbraak. Verder was er de gelegenheid om vragen te stellen. Ook bezochten ze het Biosecurity Niveau 4 laboratorium, waar het meest gevaarlijke onderzoek wordt verricht.

Een van de vragen die gesteld werd was waarom de database met de sequenties van ongeveer 22.000 virussen offline was gehaald. Volgens Shi Zhengli – the batwoman – was de reden dat er sinds het begin van de pandemie duizenden keren zou zijn geprobeerd om deze database te hacken. Dit bleek gelogen, de database werd al in september 2019 offline gehaald, zoals werd ontdekt door twee onderzoekers van DRASTIC en Gilles Demaneuf, een data-analist uit Nieuw-Zeeland (24).

Het had voor de hand gelegen dat de internationale experts toegang hadden gevraagd tot deze database, maar dat gebeurde niet. Desgevraagd gaf Peter Daszak na afloop van de missie tijdens een persconferentie aan dat dat ook niet nodig was. Volgens Peter Daszak had zijn eigen organisatie EcoAlliance veel van de sequenties zelf bepaald en daarom wist men in essentie wel wat er aanwezig was aan samples en sequenties in de database (22). Volgens Daszak waren er simpelweg geen aanwijzingen dat welk ander virus dan ook nauwer verwant zou zijn met het SARS-CoV-2-virus dan het RaTG-13-virus. En daar was de kous volgens Daszak mee af. Inmiddels is gebleken dat in september 2019 niet alleen de database offline werd gehaald, maar dat de Chinezen ook enkele sequenties uit de database van de NIH’s Sequence Read Archive lieten verwijderen, sequenties die suggereren dat het SARS-CoV-2-virus al langer in China circuleerde en Wuhan mogelijk slechts het eerste superspreader event is geweest (21). Bovendien lieten juist deze sequenties een grotere verwantschap zien met het RATG-13 virus, en zouden de missing links kunnen zijn tussen dit virus en het SARS-CoV-2-virus (44).

Aan het einde van de missie werd een eindconclusie geformuleerd door te stemmen over de meest waarschijnlijke origine van het SARS-CoV-2 virus. Dit werd gedaan door een aantal scenario’s aan het team voor te leggen, waarna de leden konden stemmen door het opsteken van een hand, een procedure die georkestreerd werd door de Chinese autoriteiten. De Chinese deelnemers zaten in rijen aan de ene kant van de conferentieruimte, de internationale experts aan de andere kant. Het gehele team, bestaande uit dertien internationale experts en zeventien Chinese experts, mocht stemmen en de conclusie werd door een meerderheid van stemmen bepaald. Men kon kiezen uit vijf mogelijkheden: zeer waarschijnlijk, waarschijnlijk, mogelijk, onwaarschijnlijk en extreem onwaarschijnlijk.

De uitslag was als volgt: directe overdracht van vleermuis naar mens werd als ‘mogelijk tot waarschijnlijk’ beschouwd. De mogelijkheid van transmissie via een intermediaire gastheer werd als ‘waarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk’ ingeschat. De optie dat het SARS-CoV-2 virus via bevroren vlees zou zijn overgedragen werd als ‘mogelijk’ ingeschaald. Als laatste werd de mogelijkheid van een ontsnapping uit het laboratorium als ‘extreem onwaarschijnlijk’ beoordeeld. Het laatste zou een unaniem oordeel zijn geweest.

De leider van de missie, Peter Embarek, verklaarde de volgende dag tijdens een persconferentie dat verder wetenschappelijk onderzoek gericht zou moeten zijn op het ontstaan van de pandemie door het overspringen van het virus van dier op mens, eventueel via een tussengastheer. Daarna zou eventueel de overdracht via diepgevroren voedsel moeten worden onderzocht. Verder liet hij weten dat de leden van het gezamenlijke onderzoeksteam de mogelijkheid van een ontsnapping van het SARS-CoV-2 virus uit het laboratorium als extreem onwaarschijnlijk beschouwden, en dat het team verder onderzoek hiernaar ontraadde. Zijn Chinese tegenhanger Liang Wannian stelde tijdens dezelfde persconferentie dat er geen SARS-CoV-2-virus in het WiV aanwezig was. En als er geen virus aanwezig was, zo liet hij weten, kon dit ook niet ontsnappen uit het WiV.

Na het vertrek uit Wuhan lieten diverse leden van het team publiekelijk weten dat het hen ontbrak aan de autoriteit, de expertise en toegang tot de relevante data om gedegen en grondig onderzoek te doen in het WiV of enig ander onderzoekslaboratorium in China. De leden vertelden openlijk dat ze geen toegang hadden gekregen tot de ruwe data. Evenmin mochten ze de originele logbestanden inzien over de veiligheidsmaatregelen zoals die getroffen werden tijdens de experimenten, het personeel dat de experimenten uitvoerde, de gedane experimenten of het fokken van dieren. Het zijn gegevens die volgens vele wetenschappers essentieel zijn om goed onderzoek naar de origine van het SARS-CoV-2 virus te kunnen doen. Ook Dr. Dwyer, een Australische microbioloog en deelnemer aan de missie, vertelde dat ze geen toegang kregen tot de essentiële data voor een betrouwbaar onderzoek. Verder benoemde hij dat een diepgaand onderzoek naar een eventuele ontsnapping van het SARS-CoV-2 virus uit het WiV verricht zou moeten worden door wetenschappers met expertise in wapeninspecties of inspecties van biowapens. Geen van de teamleden in het onderzoeksteam beschikte over deze expertise.

Op 30 maart verscheen het rapport van het onderzoeksteam naar Wuhan. In totaal besloeg het 120 pagina’s, waarvan slechts twee pagina’s gewijd werden aan de mogelijkheid van een lab-leak. Het rapport werd geschreven door de het internationale deel van het team, waarna het werd voorgelegd aan de Chinese wetenschappers die naar eigen goeddunken nog wijzigingen konden aanbrengen alvorens het rapport voor publicatie aan te bieden aan de WHO.

Twee weken voor de uiteindelijke publicatie bracht de leider van het Chinese deel van het onderzoeksteam de resultaten van de onderzoeksmissie al naar buiten, middels een interview met The Global Times (29). Volgens deze Liang Wannian waren de conclusies in het rapport gebaseerd op de consensus tussen het internationale deel als ook het Chinese deel van de missie. Verder beweerde deze Liang Wannian dat transmissie van het virus via diepgevroren levensmiddelen een belangrijke nieuwe route van verspreiding was. Ook benadrukte hij dat een ontsnapping uit het laboratorium ‘uiterst onwaarschijnlijk’ was, en dat vaststond dat het om een zoönose ging. Volgens Liang Wannian waren er geen conflicten geweest tussen het internationale en het Chinese deel van het team en had China alle relevante gegevens ter beschikking gesteld. Het hele interview met Liang Wannian leest als zorgvuldige geprepareerde propaganda over de wetenschappelijke integriteit en zorgvuldigheid van het onderzoeksteam en de grote mate van wederzijds respect, en zelfs vriendschap tussen de internationale en Chinese leden van het team. Ook had hij nog enkele opmerkingen over mensen die zijn conclusies over de mogelijkheid van een lab-leak niet deelden: “Recently, some politicians and the media in the world insisted on politicizing the scientific issue of tracing the source of COVID-19, regardless of scientific facts, for their own personal gain, arbitrarily misinterpreting the scientific findings and reports of our joint team, which is a huge disrespect to the work of our scientists.” Of een dergelijke opvatting van de leider van het Chinese deel van de onderzoeksmissie bijdraagt aan de objectiviteit en betrouwbaarheid van de conclusies in het rapport valt te betwijfelen, zeker gezien hij deze mening verkondigde nog voor het uiteindelijke rapport verscheen.

Een interne commissie van de Amerikaanse regering noemde de uitkomsten van het onderzoek inaccuraat met diverse tegenstrijdigheden, waarbij de conclusies in sommige passages de conclusies in andere passages ondermijnden (23). Een aantal referenties waar in het rapport naar verwezen werd, waren op het moment van publicatie reeds teruggetrokken. Wat betreft de vier hypothesen stelde de commissie dat het niet duidelijk was hoe men tot deze hypothesen was gekomen en hoe deze gevalideerd konden worden. Ook was deze commissie van mening dat niet duidelijk was hoe de evaluatie van alle gegevens was verlopen, en op basis waarvan men concludeerde dat de ene hypothese meer waarschijnlijk was dan de andere. Ook merkte de commissie op dat de mogelijkheid van een lab-leak slechts terloops werd genoemd, en op basis van het beschikbare bewijs niet gesteld kon worden dat deze ‘extreem onwaarschijnlijk’ was.

De conclusies in het verslag van de onderzoeksmissie waren zelfs Tedros te gortig. Hij erkende de ernstige tekortkomingen van het onderzoek en dat wat de WHO betrof alle hypothesen nog steeds op tafel lagen Hij stelde dat de ‘onderste steen boven moest komen om de oorsprong van het SARS-CoV-2 virus te achterhalen’.

Het is achteraf verbazingwekkend om te zien dat Beijing bepaalde wanneer het onderzoek in China verricht zou worden, en deze zelfs op het allerlaatste moment nog wist te vertragen. Het is ontstellend om te zien dat China een veto had over de deelnemers aan de missie. Ook wist China de complete onderzoeksgroep zo samen te stellen dat bij de uiteindelijke stemming over de meest waarschijnlijke oorzaak van de uitbraak, de procedure zoals Beijing die bekokstoofd had, de Chinese wetenschappers sowieso in de meerderheid zouden zijn. Feitelijk kreeg het internationale team alleen datgene te zien wat de Chinese autoriteiten het wilde laten zien, en kreeg het team alleen datgene te horen wat Beijing wilde dat het zou horen. De conclusies zoals die uiteindelijk in het rapport neergelegd werden, waren enkel en alleen gebaseerd op de door China gecontroleerde en gecensureerde gegevens, en op gesprekken met Shi Zhengli en andere Chinese wetenschappers. Men moest hen op hun woord geloven, simpelweg omdat ze geen andere data te zien kregen dan de door de Chinezen uitgevoerde analyses. Het is bovendien zeer de vraag of Shi Zhengli en de andere Chinese wetenschappers vrijuit mochten spreken. Gezien hoe China in het algemeen omgaat met burgers die een mening verkondigen die de machthebbers in Beijing niet aanstaat, en de strenge censuur die China uitoefent, lijkt dat in ieder geval bijzonder onwaarschijnlijk (33). Bovendien vaardigde de Chinese CDC in het voorjaar 2020 een verordening uit die verbood informatie te delen over de COVID-19 pandemie zonder voorafgaande toestemming. Kort daarna werd dit gevolgd door een verordening van Beijing dat elke publicatie ter goedkeuring voorgelegd moest werden aan de centrale overheid, om hiermee te garanderen dat op het juiste moment de juiste stappen werden gezet, like moves in a game of Chess (21). Dat de missie tijdens alle gesprekken en excursies ‘begeleid’ werd door zo’n twintig tot veertig Chinese officials, en dat de internationale teamleden de Chinese wetenschappers niet informeel mochten spreken wekt in dit opzicht ook weinig vertrouwen in de mate van transparantie die de machthebbers in Beijing voor ogen hadden. De wetenschap die bij het bepalen van de meest waarschijnlijk origine van het virus bedreven werd, was wetenschap ad populum, op basis van een meerderheid van stemmen. De inhoudelijke argumenten om een zoönose als mogelijk tot waarschijnlijk in te schatten en een lableak als extreem onwaarschijnlijk, worden in het rapport niet genoemd. Die argumenten waren er ook niet, en konden er ook niet zijn, gezien het tijdstip van het onderzoek en de beschikbare informatie.

Marion Koopmans vond het allemaal goed. Of het nu ging om het door China bij herhaling vertragen van de missie, dan wel het ontbreken van de ruwe data, het vetorecht van China over de samenstelling van het onderzoeksteam, de nauwgezette controle van de missie door de Chinese officials, de manier waarop de meest waarschijnlijke oorzaak van de uitbraak werd bepaald, of hoe Beijing zelfs kon bepalen wat er wel en wat er niet in het onderzoeksverslag terecht kwam, er kwam geen woord van kritiek over de lippen van Marion Koopmans. Waar andere leden van het team klaagden over het gebrek aan transparantie van de Chinezen, het ontbreken van een krachtig mandaat of het ontbreken van de noodzakelijke expertise, van de zijde van Marion Koopmans kwam er in de Nederlandse media geen enkele kanttekening bij de uitkomsten van de missie. Sterker nog, ze loofde de Chinese wetenschappers voor alle werk dat ze al hadden verricht, en vond ook het ontbreken van de ruwe data niet onoverkomelijk. Ter verdediging moet worden gezegd dat in een ander commentaar ook Koopmans uiteindelijk wel tot de conclusie kwam dat niet alle gegevens die zij had willen inzien boven tafel kwamen (37). Echter, dat het officiële standpunt van China ver voordat de missie begon al was dat het SARS-CoV-2 virus niet ontsnapt kòn zijn aan het WiV, en dat iedereen die deze mogelijkheid overwoog door de Chinese leider van het team als complotdenker en vijand van China werd gezien, het deerde Koopmans allerminst.

Het enige dat ze uit wist te brengen was dat de missie politiek erg gevoelig lag, en dat ze het cynisme over de missie naar Wuhan helemaal beu was (24). Ook vond ze de vraag naar een mogelijke lab-leak ‘zo langzamerhand irritant worden’. Dat de missie ‘beladen’ was, zo wist Koopmans te vertellen, was iets waar zowel het internationale deel van het onderzoeksteam als ook het Chinese deel last van had. Maar volgens Koopmans ging dat prima, nadat ze dit ‘naar elkaar uitgesproken hadden’. Vervolgens had men ‘lekker over de inhoud gepraat’. De vraag is of haar uitlatingen naar aanleiding van deze missie extreem naïef zijn of wellicht extreem maligne.

Overigens waren niet alle deelnemers aan de missie de mening toegedaan dat het alleen om de inhoud ging en er geen grote en dwingende politieke invloed was op de missie. Zo verklaarde de leider van het team, Peter Embarek, ten overstaan van Science Magazine het volgende: “The politics was always in the room with us on the other side of the table. We had anywhere between 30 and 60 Chinese colleagues, and a large number of them were not scientists, not from the public health sector. We know there was huge scrutiny on the scientific group from the other sectors. So, the politics was there constantly. We were not naïve, and I was not naïve about the political environment in which we tried to operate and, let’s face it, that our Chinese counterparts were operating under.”

Voor Koopmans staat er in ieder geval erg veel op het spel en de conclusie dat het om een zoönose zou gaan is daarbij van bijzonder groot belang. Het idee voor het oprichten van het Pandemic & Disaster Preparedness Center was het initiatief van Koopmans en dit zou een kroon op haar werk zijn. Volgens haar is de snelle ontwikkeling van een vaccin tegen het SARS-CoV-2-virus te danken aan fundamenteel onderzoek naar virussen – zoals dat ook in het Erasmus wordt verricht – inclusief het gain-of-function onderzoek van Ron Fouchier. Wat de ambities van Koopmans en Fouchier zijn, wordt uitstekend voor het voetlicht gebracht in een documentaire van Tegenlicht van de VPRO (26), gemaakt nadat de gedachte van een lab-leak theorie door Daszak en een aantal anderen – waaronder Bart Haagmans – effectief de kop in was gedrukt (11).

In deze documentaire spreekt Ron Fouchier uitgebreid over de vermeende grote waarde van het gain-of-function onderzoek voor het begrip van hoe virussen van dieren naar mensen overspringen. Hij laat echter na te spreken over de grote gevaren van dergelijk onderzoek, terwijl hier door meerdere wetenschappers bij herhaling voor gewaarschuwd is. Hij spreekt over zijn ambitie om een universeel influenzavaccin te ontwikkelen en beklaagt zich erover dat Nederland hier veel te weinig in investeert. Volgens Fouchier zouden hiermee alle pandemieën veroorzaakt door influenzavirussen – en mutatis mutandis ook door coronavirussen – voorkomen kunnen worden. Hij spreekt zijn frustratie uit over het gegeven dat de pandemieën van de afgelopen eeuw niet tot het inzicht hebben geleid dat hier veel meer geld in geïnvesteerd zou moeten worden. Wederom spreekt Fouchier over de Spaanse griep als de ernstigste pandemie in de recente geschiedenis met als gevolg zeer veel dodelijke slachtoffers. Dat verreweg de meeste mensen tijdens de Spaanse griep overleden aan een bacteriële longontsteking als complicatie, iets waarvoor destijds nog geen antibiotica beschikbaar waren, laat hij onbesproken. Verder noemt hij als succes van vaccinaties het uitroeien van pokken. Dat mag zo zijn, maar het virus dat pokken veroorzaakt, variola major, heeft geen dierlijk reservoir en is daarom tot nu toe het enige virus dat met succes door wereldwijde vaccinatie uitgeroeid werd. De gedachte dat middels massale vaccinaties een virus als het SARS-CoV-2-virus – met een bijzonder groot dierlijk reservoir – uitgeroeid zou kunnen worden, is volstrekt ridicuul (42).

Nu zouden volgens Fouchier dankzij wereldwijde vaccinaties ziekten als polio en mazelen op het punt van uitroeien staan. Dat valt nog te bezien. Door de wereldwijd misplaatste aandacht voor COVID-19 zijn de vaccinaties tegen mazelen en polio in een groot deel van de wereld stil komen te liggen, en is het de verwachting dat deze ziekten uiteindelijk veel meer levens gaan kosten dan COVID-19 ooit zou kunnen doen, waarbij het dan vooral om kinderen gaat en niet voor het overgrote deel om ouden van dagen (39). Blijkbaar is het leven van een kind in de derde wereld minder waard dan het leven van de een bejaarde in het westen, zoals ik al eerder duidelijk probeerde te maken (40).

Mocht uiteindelijk blijken dat deze pandemie van het SARS-CoV-2-virus rechtstreeks het gevolg is van het knutselen aan virussen – datgene waar Ron Fouchier’s carrière op gebouwd is – en de pandemie het gevolg is van een ontsnapping uit het WiV – zoals met andere ziekteverwekkers in andere laboratoria meermaals is gebeurd (32) – zou dit de doodsteek kunnen zijn voor het gain-of-function onderzoek in het Erasmus, en tevens voor de carrière van zowel Fouchier als ook die van Koopmans. De volstrekt onwetenschappelijke conclusie van het WHO-team dat een ontsnapping uit het laboratorium extreem onwaarschijnlijk zou zijn kwam niet alleen de Chinezen en Peter Daszak erg goed uit, maar even zo goed Koopmans en Fouchier.

Echter, de straffe Oostenwind uit het Erasmus is inmiddels wat afgezwakt, maar nog steeds duidelijk voelbaar. Koopmans sprak ten overstaan van het Science Magazine uit dat het aandringen op laboratorium audits in China wellicht logisch is, maar dat dergelijk onderzoek niet populair zal zijn in China. Ze maakt zich dan ook enige zorgen over het verder aandringen bij China, omdat Beijing dan wellicht de deuren definitief zou sluiten voor hernieuwd onderzoek (27). Het zou volgens haar beter zijn om het onderzoek van de regering Biden af te wachten en als dit onderzoek aanwijzingen zou opleveren voor een eventuele lab-leak, pas daarna te lobbyen voor dergelijke audits. Dat er inmiddels een enorme hoeveelheid, weliswaar indirecte, maar wel degelijke sterke aanwijzingen zijn voor een lab-leak, en hoe China werkelijk tot in het extreme toe geprobeerd heeft – tot aan het publiceren van malafide wetenschappelijke artikelen toe – om de hypothese van een lab-leak in een kwaad daglicht te stellen, vergeet Koopmans voor het gemak maar even (33,34,35,36). Evenals Koopmans het gegeven onbesproken laat dat er tot op de dag van vandaag geen enkel bewijs bestaat voor een zoönose als oorzaak van de pandemie, en deze gedachte enkel en alleen gebaseerd is het gegeven dat dit ook het geval was bij uitbraken van ziekten zoals SARS, MERS en Zika. Verder maakt Koopmans niet duidelijk in hoeverre het wachten op het rapport van de regering Biden – met mogelijk als conclusie dat een lab-leak een reële mogelijkheid is – een positieve invloed zou hebben op de populariteit van hernieuwd onderzoek in China.

Verder blijkt Koopmans ook geen voorstander van het initiatief van de WHO om een nieuw orgaan in te stellen voor de volgende fase van het onderzoek naar de origine van het SARS-CoV-2 virus. Koopmans maakt zich zorgen over de hierdoor te verwachten verdere vertraging van het onderzoek, en stelt ten overstaan van Science Magazine dat men op deze manier ‘waardevolle tijd verliest’. Dat de missie waar ze zelf deel aan nam pas na een jaar en vier maanden werd uitgevoerd laat Koopmans met deze opmerking gemakshalve buiten beschouwing

Maar hoewel de roep om een hernieuwd en ditmaal grondig uit de voeren onderzoek naar de origine van het SARS-CoV-2 virus steeds luider klinkt – waarbij ditmaal ook de lab-leak theorie als serieuze optie zou moeten worden onderzocht – is het voor Koopmans weinig risicovol om lippendienst te bewijzen aan een nieuwe missie, aangezien de kans dat er überhaupt nog een nieuwe onderzoeksmissie naar Wuhan gaat minimaal is. Bovendien is naar alle waarschijnlijkheid de kans nog kleiner dat de Chinezen ooit de voor een definitieve conclusie noodzakelijke ruwe data vrij zullen geven. Aangenomen dat er nog steeds bewijsmateriaal zou bestaan voor een eventuele lab-leak, heeft China meer dan genoeg tijd gehad om zich hiervan definitief te ontdoen, zoals zij dat tot nu toe bij herhaling geprobeerd heeft te doen. Dat de lab-leak theorie alsnog als serieuze optie wordt beschouwd is sowieso niet aan de WHO te danken en zo mogelijk nog minder aan de missie naar Wuhan, maar juist door de inspanningen van een post-doc van het MIT, Alina Chan, en het deels anonieme en officieuze onderzoeksteam DRASTIC. Zonder hen was het opzetje van Daszak om de lab-leak theorie naar het rijk der complottheorieën te verwijzen zeer waarschijnlijk gewoon gelukt.

Mocht er een nieuwe missie naar Wuhan komen, is ook de kans klein dat Koopmans of Daszak daar opnieuw deel aan zullen nemen. In de internationale pers worden de conflicterende belangen van Daszak en Koopmans regelmatig voor het voetlicht gebracht, behalve dan in Nederland. Het doel van China is in ieder geval bereikt: de lab-leak theorie zal waarschijnlijk een theorie blijven, ondanks de grote hoeveelheid indirect bewijs, waarschijnlijk tot grote tevredenheid van Koopmans (43).

Koopmans en Fouchier kunnen weer rustig slapen. De gain-of-function onderzoekslijn is waarschijnlijk veilig gesteld en Koopmans heeft haar ambitie voor een Centrum voor Pandemiebestrijding waargemaakt.

Het is het resultaat van een geperverteerde wetenschap, doordrenkt van grote politieke belangen.

  1. https://www.janbhommel.com/post/vraag-het-marion-1
  2. https://www.aier.org/article/the-great-barrington-declaration-and-its-critics/
  3. https://www.youtube.com/watch?v=B_ehqHQOBO0
  4. Why Herd Immunity for COVID is Problably Impossible. Nature. Volume 591, March 25 2020 https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-00728-2/d41586-021-00728-2.pdf
  5. “COVID-19 epidemiology: risks, measures, and ending the pandemic” John A.P. Ioannidis. https://www.youtube.com/watch?v=nCfdbR0WOAs
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7447267/
  7. https://www.spectator.co.uk/article/How-did-Sage-get-it-so-wrong
  8. https://www.telegraph.co.uk/news/2021/06/21/flawed-modelling-condemning-britain-lockdown/
  9. https://unherd.com/thepost/why-wont-the-lancet-admit-it-was-wrong/
  10. https://www.janbhommel.com/post/vraag-het-marion-2
  11. https://www.janbhommel.com/post/vraag-het-marion-3
  12. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/transcripts/joint-mission-press-conference-script-english-final.pdf?sfvrsn=51c90b9e_2
  13. https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/06/23/congress-wuhan-military-games-2019-covid/
  14. https://www.wsj.com/articles/who-china-hunt-covid-origins-11616004512
  15. https://healthpolicy-watch.news/81203-2/
  16. WHO-convened Global Study of the Origins of SARS-CoV-2: Terms of References for the China Part. https://www.who.int/publications/i/item/who-convened-global-study-of-origins-of-sars-cov-2-china-part
  17. https://www.wsj.com/articles/china-refuses-to-give-who-raw-data-on-early-covid-19-cases-11613150580?mod=article_inline
  18. https://www.researchgate.net/publication/351357912_Open_Letter_1_Reaction_to_the_China-WHO_joint_press_conference_on_the_9th_Feb_2021
  19. https://healthpolicy-watch.news/who-investigative-team-members-turned-away-by-china-in-last-minute-foulup-over-approvals/
  20. https://www.wsj.com/articles/covid-19-was-spreading-in-china-before-first-confirmed-cases-fresh-evidence-suggests-11613730600?mod=searchresults_pos8&page=1&mod=article_inline
  21. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2021.06.18.449051v1.full.pdf
  22. https://www.vanityfair.com/news/2021/06/the-lab-leak-theory-inside-the-fight-to-uncover-covid-19s-origins
  23. http://downloads.vanityfair.com/lab-leak-theory/USG_Analysis_of_COVID-19_Origins%20Report_April_5_2021.pdf
  24. https://www.researchgate.net/publication/349073738_An_investigation_into_the_WIV_databases_that_were_taken_offline/link/60daa06492851ca944940c56/download
  25. https://www.ad.nl/buitenland/marion-koopmans-vanuit-wuhan-zal-altijd-een-groep-zeggen-zie-je-wel-ze-houden-informatie-achter~a1a96d45/
  26. https://www.npostart.nl/vpro-tegenlicht/22-03-2020/VPWON_1310209
  27. https://www.sciencemag.org/news/2021/07/who-chief-sharpens-call-china-further-help-probe-origin-pandemic
  28. https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/03/29/wuhan-covid-lab-accident-investigation-who/
  29. https://www.globaltimes.cn/page/202103/1218716.shtml
  30. https://www.bmj.com/content/374/bmj.n1656
  31. https://science.sciencemag.org/content/372/6543/694.1
  32. https://www.independentsciencenews.org/health/the-long-history-of-accidental-laboratory-releases-of-potential-pandemic-pathogens/
  33. https://www.propublica.org/article/leaked-documents-show-how-chinas-army-of-paid-internet-trolls-helped-censor-the-coronavirus
  34. https://www.nytimes.com/2020/03/16/business/china-coronavirus-internet-police.html
  35. https://thebulletin.org/2021/05/the-origin-of-covid-did-people-or-nature-open-pandoras-box-at-wuhan/
  36. https://usrtk.org/biohazards/chinese-linked-journal-sought-to-rebut-covid-19-lab-origin-theory/
  37. https://abcnews.go.com/US/nature-based-man-made-unraveling-debate-origins-covid/story?id=78268577
  38. https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51364382
  39. https://www.who.int/news/item/22-05-2020-at-least-80-million-children-under-one-at-risk-of-diseases-such-as-diphtheria-measles-and-polio-as-covid-19-disrupts-routine-vaccination-efforts-warn-gavi-who-and-unicef
  40. https://www.janbhommel.com/post/het-vaccinatiefiasco
  41. https://abcnews.go.com/International/satellite-data-suggests-coronavirus-hit-china-earlier-researchers/story?id=71123270
  42. https://www.nature.com/articles/d41586-021-00728-2
  43. https://www.latimes.com/opinion/story/2021-06-27/coronavirus-wuhan-lab-leak-chinese-scientists